Wat is een vocoder?

Een vocoder is een effect dat de klank van je stem op een ander geluid legt, meestal een synth. Je hoort dan de noten van de synth, maar met de woorden en medeklinkers van je stem. Het resultaat is die bekende robotstem.

Je zingt een zin in je microfoon.

Je speelt tegelijk een akkoord op je keyboard.

Wat eruit komt, is geen stem en geen synth. Het is allebei.

Een synth die praat.

Hoe werkt het?

Een vocoder heeft twee ingangen nodig:

• De modulator: meestal je stem. Die bepaalt de klank: de woorden, de klinkers, de medeklinkers.
• De carrier: het geluid dat je hoort. Vaak een synth met een rijke klank, zoals een saw of een akkoord.

De vocoder knipt je stem op in een rij frequentiebanden. Per band meet hij hoe hard je stem daar is. Daarna opent hij dezelfde banden in de carrier, net zo hard. Zo krijgt de synth de vorm van je stem.

Hoe meer banden, hoe verstaanbaarder het wordt. Weinig banden klinkt ruwer en meer robot.

Bijna elke DAW heeft er een. In Ableton Live heet hij Vocoder, in Logic Pro EVOC 20 en in FL Studio Vocodex. Je stuurt je stem als modulator naar de vocoder en kiest een synth als carrier. Hoe je dat routet, verschilt per programma.

Waarom is het belangrijk?

• Een eigen vocal-sound. Een vocoder maakt van een gewone zin een herkenbaar hookje.
• Harmonie zonder zanger. Speel je een akkoord als carrier, dan "zingt" je stem ineens meerstemmig.
• Sound design. Je kunt ook drums als modulator gebruiken. Dan krijgt een pad het ritme en de klank van je beat.

Veelgemaakte fout

Een carrier met te weinig klank kiezen. Een sinus of een heel zachte, gefilterde klank heeft bijna geen boventonen. De vocoder heeft dan niets om te vormen, en je stem wordt onverstaanbaar.

Kies een carrier met veel hoog en midden, zoals een saw of een beetje ruis erbij. Veel vocoders hebben daar een knop voor, vaak "unvoiced" of "noise" genoemd. Die helpt om de s- en t-klanken hoorbaar te houden.

Veelgestelde vragen

Is een vocoder hetzelfde als autotune?

Nee. Pitch-correctie duwt je eigen stem naar de goede noot. Een vocoder vervangt de toon van je stem door de toon van een ander geluid.

Kan ik een vocoder gebruiken zonder te zingen?

Ja. Praten werkt ook goed, omdat de toonhoogte toch van de synth komt. Je kunt zelfs een gesproken sample gebruiken.

Waarom klinkt mijn vocoder zo dun?

Vaak door een carrier met weinig boventonen, of door te weinig banden. Probeer een rijkere synth, meer banden, of laag een klein beetje van je droge stem mee.

Gerelateerde termen

• Formant shifting
• Vocal chop
• Oscillator
• Boventonen en harmonischen

Verder lezen

Lees de blog Vocals mixen in Ableton: zo blijft je lead boven de drop.

Wil je leren hoe je met effecten een eigen vocal-sound bouwt? Kom vrijblijvend kennismaken op een gratis Open Dag.