Wat is een de-esser?

Een de-esser is een effect dat scherpe s-, z- en sj-klanken in een vocal zachter maakt. Hij werkt als een compressor die alleen op de hoge frequenties van die klanken reageert. De rest van de stem blijft zoals hij is.

Je vocal staat lekker in de mix.

Tot de zanger "zes" zingt. Of "straks".

Sssss. Het prikt in je oren.

Je pakt een EQ en haalt de hoogte eruit. Nu klinkt de hele stem dof.

Dat is precies het moment voor een de-esser.

Hoe werkt het?

S-klanken zitten hoog in het frequentiespectrum. Bij de meeste stemmen ergens tussen ongeveer 4 en 10 kHz. Waar precies, verschilt per stem en per microfoon.

Een de-esser luistert naar dat stukje van het spectrum. Wordt het daar te hard, dan drukt hij het even omlaag. Is de s-klank voorbij, dan laat hij weer los.

Net als bij een compressor werk je met een paar knoppen:

• Frequentie: waar de scherpe klank zit. Veel de-essers hebben een luisterknop, zodat je alleen dat stukje hoort.
• Threshold: vanaf welk niveau hij ingrijpt.
• Range of reductie: hoeveel dB hij maximaal omlaag gaat.

In Logic Pro zit er een in met de naam DeEsser 2. In Ableton Live en FL Studio gebruik je een losse de-esser-plugin, of een multiband-compressor die alleen op de hoogte reageert. Het idee blijft overal hetzelfde.

Waar in de keten? Vaak na de EQ en compressie, omdat compressie s-klanken juist harder kan maken. Sommige producers zetten er een tweede, lichte de-esser achter.

Waarom is het belangrijk?

• Rustiger luisteren. Prikkende s-klanken maken een track vermoeiend, zeker op oortjes.
• Ruimte voor helderheid. Als de pieken weg zijn, kun je de vocal juist wat helderder maken zonder dat hij gaat snijden.
• Effecten klinken schoner. Een s-klank in een reverb of delay sist lang na. Zet de de-esser vóór je effecten, of zet er een op je effect-send.

Veelgemaakte fout

Te veel de-essen. De s wordt dof en lispelend. De zanger klinkt alsof hij met zijn tong tussen zijn tanden zingt.

Luister altijd met en zonder de-esser, op normaal volume. Hoor je de s nog duidelijk, maar prikt hij niet meer? Dan zit je goed. Een paar dB reductie is vaak genoeg.

Veelgestelde vragen

Kan ik niet gewoon een EQ gebruiken?

Een gewone EQ haalt de hoogte de hele tijd weg, ook als er geen s klinkt. Een de-esser grijpt alleen in op het moment zelf. Daarom blijft de stem helder.

Werkt een de-esser alleen op vocals?

Nee. Je kunt hem ook gebruiken op scherpe hi-hats, een felle synth of een hele vocal-groep. Het idee is hetzelfde: alleen de pieken in de hoogte temmen.

Helpt een popfilter tegen s-klanken?

Nauwelijks. Een popfilter houdt vooral ploffende p- en b-klanken tegen. Voor scherpe s-klanken heb je een de-esser nodig.

Gerelateerde termen

• Vocal chain
• Compressor
• EQ
• Waarom klinkt mijn mix scherp?

Verder lezen

Lees de blog Vocals mixen: zo blijft je lead boven de drop

Wil je leren hoe je vocals helder en rustig in je mix krijgt? Kom vrijblijvend kennismaken op een gratis Open Dag.