Door Joost van Dreumel, oprichter van de Dutch Dance Music Academy. Joost heeft 12 jaar ervaring als DJ, producer en docent.
Je mix is klaar. Je zet er een compressor op de master, draait de threshold omlaag en ineens klinkt alles strakker.
Dus draai je nog wat verder.
En dan hoor je het: je kick verliest zijn klap, de drop ademt niet meer en alles pompt een beetje mee.
Compressie bij mastering is een van de krachtigste stappen in je keten. Maar ook een van de makkelijkste om te ver door te draaien. In deze blog leg ik uit waarom je het gebruikt, hoeveel je nodig hebt en hoe je het stap voor stap instelt. In elke DAW: Ableton Live, FL Studio, Logic Pro of iets anders.
In het kort
- Bij mastering gebruik je compressie om je mix samen te smeden (de "glue"), de dynamiek een klein beetje te temmen en de limiter daarna minder werk te geven.
- Minder is meer: 1 tot 2 dB gain reduction is bij mastering vaak al genoeg.
- Een goed startpunt: lage ratio (1,5:1 tot 2:1), een niet te snelle attack zodat je transients blijven staan, en een release die meebeweegt met het tempo.
- De volgorde: EQ, dan compressie, dan als laatste de limiter.
- Vergelijk altijd op hetzelfde volume. Harder klinkt bijna altijd "beter", ook als het slechter is.
Wat doet een compressor bij mastering?
Een compressor maakt de luide stukken van je geluid zachter zodra ze boven een bepaalde grens komen, de threshold. Daardoor komen het zachtste en het luidste moment dichter bij elkaar. Wil je eerst de basis van een compressor snappen? Lees dan wat een compressor is en welk type je kiest.
In een mix gebruik je compressie per spoor, vaak flink. Bij mastering werk je op de hele track tegelijk. Elke beweging die je maakt, raakt dus alles: je kick, je bass, je vocals en je reverb. Daarom werk je hier met kleine stapjes.
Waarom gebruik je compressie bij mastering?
Er zijn drie redenen.
- Glue. Een lichte compressie op de hele mix laat alle sporen reageren op hetzelfde. Daardoor klinken ze meer als één geheel, in plaats van losse sporen die toevallig tegelijk spelen.
- Dynamiek een beetje temmen. Springt je drop veel harder uit dan je break, of steekt één stuk er net te veel bovenuit? Een compressor brengt dat een beetje dichter bij elkaar, zonder dat je terug hoeft te gaan naar je mix.
- De limiter ontlasten. Aan het eind van je masterketen staat een limiter die je track op volume brengt. Heeft de compressor de pieken al wat rustiger gemaakt? Dan werkt de limiter minder hard. Dat hoor je: minder vervorming, meer klap.
Wat compressie bij mastering níet doet: een slechte mix redden. Zit je kick niet lekker tegen je bass, dan los je dat op in de mix. Lees daarvoor kick en bass mixen.
Hoeveel compressie heb je nodig?
Meestal minder dan je denkt. Een goede vuistregel: kijk naar de meter met gain reduction (GR) en houd die rond de 1 tot 2 dB in de luidste stukken. Zie je 4, 5 of 6 dB? Dan ben je waarschijnlijk aan het mixen op je master, niet aan het masteren.
Je oren blijven leidend. Maar hoor je je track "kleiner" worden, of verliest je kick zijn punch? Dan is het te veel.
Compressie bij mastering instellen in 6 stappen
Het werkt in elke DAW met elke compressor: de stock-compressor van Ableton Live (Glue Compressor of Compressor), van FL Studio (Fruity Compressor, of Fruity Limiter in compressor-modus) of van Logic Pro (Compressor, bijvoorbeeld met het type "Classic VCA"). De knoppen heten overal ongeveer hetzelfde.
Stap 1: begin met een gezonde mix
Je mix komt binnen met genoeg ruimte, de pieken rond -6 dBFS en zonder limiter op de master. Weet je niet zeker of dat zo is? Check eerst gain staging.
Stap 2: zet de ratio laag
Begin met een ratio van 1,5:1 of 2:1. Bij een ratio van 2:1 komt er voor elke 2 dB boven de threshold maar 1 dB uit. Bij mastering wil je het zacht en breed, niet hard en hoekig.
Stap 3: kies een attack die je transients laat staan
De attack bepaalt hoe snel de compressor ingrijpt. Te snel, en hij pakt de klap van je kick en snare weg. Begin rond de 10 tot 30 ms en luister naar je kick. Klinkt hij nog net zo stevig als zonder compressor? Dan zit je goed.
Stap 4: laat de release meebewegen met de groove
De release bepaalt hoe snel de compressor weer loslaat. Te kort, en het gaat vervormen of trillen. Te lang, en de compressor laat nooit los, waardoor alles plat wordt. Veel mastering-compressors hebben een auto-release; dat is een prima start. Wil je het zelf doen: laat de GR-meter in de maat van je track meebewegen, zodat hij voor de volgende kick weer terug is.
Stap 5: zet de threshold tot je 1 à 2 dB gain reduction ziet
Draai de threshold langzaam omlaag tot de compressor in de luidste stukken 1 tot 2 dB wegpakt. In de rustige stukken mag hij bijna niets doen.
Stap 6: zet het volume gelijk en vergelijk
Een compressor maakt je track zachter. Met de makeup gain (of output gain) zet je hem terug op hetzelfde volume. Zet de compressor dan aan en uit. Klinkt het met compressor écht beter, of was het eerst alleen luider? Pas dan weet je of je instelling werkt.
Welke soorten compressie gebruik je bij mastering?
Bus- of glue-compressie
De klassieke keuze. Een compressor met een zacht karakter, gebouwd om een hele groep of mix samen te smeden. In Ableton heet hij zelfs zo: Glue Compressor. Ook veel plugins die op een bekende analoge bus-compressor lijken, doen dit werk.
Multiband-compressie
Een multiband-compressor splitst je track in frequentiebanden, bijvoorbeeld laag, midden en hoog, en comprimeert elke band apart. Handig als alleen je lage stuk onrustig is, of als je hi-hats er in het hoog te veel uitspringen. Maar het is ook makkelijk om er je mix mee te verbouwen. Gebruik het alleen als een gewone compressor het probleem niet oplost. OTT, de bekende multiband-instelling, is een sound design-tool en hoort niet op je master (meer over OTT).
Parallelle compressie
Bij parallelle compressie meng je een flink gecomprimeerde versie onder het origineel. Veel compressors hebben daarvoor een dry/wet- of mix-knop. Zo krijg je dichtheid en energie, terwijl je transients blijven staan. Op een master is een klein beetje genoeg.
Waar zet je de compressor in je masterketen?
Een eenvoudige en logische volgorde:
- EQ: kleine correcties, zoals wat sub-rommel eruit of een heel klein beetje lucht erbij.
- Compressor: glue en een beetje dynamiekcontrole.
- Eventueel saturatie of een stereo-tool, als je track daarom vraagt.
- Limiter: als laatste, om je track op volume te brengen zonder dat hij boven 0 dB uitkomt.
Hoe hard je track uiteindelijk wordt, meet je in LUFS, en de pieken in true peak. Wil je de hele masterketen leren kennen? Lees dan ook dance tracks masteren en dance tracks releasen: LUFS, platforms en loudness.
Vier fouten die ik vaak hoor
- Te veel gain reduction. Je track klinkt dichter, maar ook kleiner en vermoeider. Terug naar 1 à 2 dB.
- Een te snelle attack. Je kick en snare verliezen hun klap. Vooral in dancemuziek hoor je dat meteen.
- Pompen dat je niet wilde. Je kick trekt de rest van de mix bij elke tel omlaag. Maak de release langer, de ratio lager of zet een sidechain-filter op de lage frequenties, als je compressor dat heeft.
- Vergelijken zonder het volume gelijk te zetten. Dan kies je altijd voor de hardste versie, niet voor de beste.
Een kleine oefening
Pak een track die je af hebt. Zet er een compressor op de master met ratio 2:1, attack 30 ms en auto-release. Draai de threshold tot je 1 dB gain reduction ziet, en daarna tot 4 dB. Zet beide keren het volume gelijk en luister naar je kick en je break.
Waar hoor je het omslagpunt? Precies dat moment wil je leren herkennen. Vergelijk het ook met een referentietrack in jouw genre.
Veelgestelde vragen
Moet ik altijd een compressor gebruiken bij mastering?
Nee. Is je mix al strak en klinkt hij als één geheel, dan kun je de compressor overslaan en alleen met EQ en een limiter werken. Gebruik compressie als je track erom vraagt, niet omdat het zo hoort.
Hoeveel gain reduction is normaal bij mastering?
Vaak 1 tot 2 dB in de luidste stukken. Heb je veel meer nodig, dan zit het probleem meestal in de mix en los je het daar beter op.
Wat is het verschil tussen een compressor en een limiter?
Een compressor verkleint de dynamiek in een verhouding (de ratio), zacht en muzikaal. Een limiter is een compressor met een heel hoge ratio en een snelle attack: hij laat niets boven een ingesteld plafond komen. Bij mastering staat de compressor eerst en de limiter als laatste.
Welke attack en release gebruik ik op mijn master?
Een goed startpunt is een attack van 10 tot 30 ms, zodat je transients blijven staan, en een auto-release of een release die meebeweegt met het tempo van je track. Luister daarna naar je kick: verliest hij klap, maak de attack dan langzamer.
Is multiband-compressie beter dan gewone compressie op de master?
Niet beter, wel anders. Een multiband-compressor pakt alleen het deel van het spectrum aan dat onrustig is. Dat is handig als gewone compressie niet werkt, maar het kan je mix ook snel veranderen. Begin altijd met een gewone compressor.
Kan ik compressie bij mastering ook in FL Studio of Logic doen?
Ja. Elke DAW heeft een compressor die geschikt is voor je master: in Ableton Live de Glue Compressor, in FL Studio bijvoorbeeld Fruity Compressor of Fruity Limiter in compressor-modus, en in Logic Pro de Compressor. De stappen in deze blog werken in elke DAW.
Wil je dit een keer horen in het echt?
Mastering leer je het snelst met iemand naast je die meeluistert en zegt: "Hoor je dat? Daar gaat het mis." Zo werken we in onze lessen ook.
Kom kijken op onze gratis Open Dag in Nijmegen. Voor beginners, gevorderden en ervaren producers. Liever eerst even sparren over waar jij staat? Plan dan een gratis Adviesgesprek.
Keep creating,
Joost
