Kick en bass mixen: zo laat je ze samenwerken in je dance track

Door Joost van Dreumel, oprichter van de Dutch Dance Music Academy. Joost heeft 12 jaar ervaring als DJ, producer en docent.

Je kick klinkt los heerlijk. Strak, diep, met een lekkere klap.

Je bass ook.

Maar zet ze samen aan en er gebeurt iets raars. De low-end wordt een brij. Of de kick verliest ineens zijn punch. Je zet de bass harder, dan de kick, dan weer de bass. En je drop klinkt nog steeds niet zoals die van je favoriete artiest.

Herkenbaar? Maandag 26 oktober ging les 27 van onze Music Producer Jaaropleiding precies hierover. We namen bestaande tracks uit elkaar en losten low-end-problemen op. Bij het ene voorbeeld zat het probleem in de fase, bij het andere was de kick gewoon te lang. In deze blog laat ik je de aanpak zien, stap voor stap, in Ableton Live.

In het kort

• Kick en bass botsen omdat ze allebei het meeste van hun energie in hetzelfde stuk laag hebben, ruwweg onder de 150 Hz.
• Kies eerst wie de sub krijgt, de kick of de bass. Twee spelers die op hetzelfde moment dezelfde plek willen, dat werkt niet.
• Los het op in deze volgorde: balans → kick-tail inkorten → tunen → fase checken → sidechain of ducking → kick & bass bus.
• Op de bus: Utility (Bass Mono rond 120 Hz) → Multiband Dynamics (alleen de lage band, tot ca. 150 Hz) → Glue Compressor (1 tot 2 dB).
• Check in mono en op laag volume. Hoor je dan nog een duidelijke kick én een bass, dan zit het goed.

Wat is de low-end van een track?

De low-end is het laagste deel van je mix: de sub (ruwweg 20 tot 60 Hz, meer voelen dan horen) en de bas (ruwweg 60 tot 250 Hz). In een dance track zit daar de meeste energie van de hele track. Precies daarom is het zo belangrijk dat kick en bass daar niet tegen elkaar in werken.

Waarom botsen kick en bass?

Kick en bass botsen omdat ze tegelijk in hetzelfde frequentiegebied spelen, en omdat hun golven elkaar daar kunnen versterken of juist uitdoven.

Er zijn een paar oorzaken die je steeds weer tegenkomt:

• Volumebalans. Een van de twee is te hard, of ze zijn allebei te hard.
• De kick is te lang. De staart van de kick (het lage nagalmende deel na de klap) loopt door in de bass.
• Ze zijn niet gestemd. De grondtoon van de kick past niet bij de toonsoort van je bass.
• Fase. De golven van kick en bass werken tegen elkaar, waardoor je laag ineens dunner wordt.
• Masking. Masking betekent dat het ene geluid het andere verbergt, omdat ze dezelfde frequenties vullen.

En er is een gevolg dat je pas aan het eind merkt. Een onrustige low-end laat je clipper en limiter op de master veel harder werken. Dan klinkt je track plat en vlak, terwijl je juist harder wilde.

Voor je begint: luister eerst, draai daarna

In de les werken we met vijf vragen. Die helpen je om niet zomaar aan knoppen te draaien.

1. Wat hoor ik?
2. Wat is waarschijnlijk het probleem?
3. Welke oplossing kies ik?
4. Welke instellingen gebruik ik?
5. Wat hoor ik daarna?

Zet een Spectrum op je kick en een op je bass. Dan zie je waar hun piek in het laag zit. Vaak liggen die heel dicht bij elkaar. In de les zaten kick en bass allebei rond 44 Hz. Dan weet je meteen waar het gaat botsen.

Stap 1. Wie krijgt de sub: de kick of de bass?

Kies per moment één eigenaar van de sub. De ander maakt ruimte.

Dit is een keuze, geen regel. In de ene track is de kick groot en rond en speelt de bass vooral erboven. In een andere track is de kick korter en strakker en draagt een rollende bass of rumble (een lage, nagalmende bas, veel gebruikt in techno) de sub.

Beide kan. Maar niet allebei tegelijk op volle kracht.

Begin met de faders. Zet alles behalve kick en bass even uit. Zet de kick op een vast niveau en draai de bass erbij tot ze in balans voelen. Luister niet solo, maar samen. Een referentietrack in hetzelfde genre helpt je horen hoe die verhouding daar ligt.

Stap 2. Hoe kort je een kick-tail in die te lang doorloopt?

Maak de staart van de kick korter, zodat hij stopt voordat de bass begint.

Kijk naar je waveform. Loopt de kick nog door als de bass al speelt? Dan zitten ze elkaar in de weg. Dat was een van de twee voorbeelden in de les.

Zo kort je hem in:

• In Simpler. Speel je de kick in Simpler in One-Shot-modus, draai dan de Fade Out terug tot de staart eerder stopt. In Classic-modus zet je Sustain op 0 en maak je de Decay korter.
• In de clip. Gebruik je een audioclip, verkort de clip of teken een fade aan het eind.
• Met een volume-shaper. Met tools als LFO Tool of ShaperBox teken je per tel een volumevorm die de staart van de kick afknipt.

Kort niet te ver in. Een kick zonder staart klinkt al snel als een klik. Zoek het punt waarop de kick nog rond klinkt, maar de bass vrij is.

Werk je met een sustained bass (een bass die lang doorklinkt), dan is dit nog belangrijker. Een bass die tussen de kicks door speelt, op de offbeat, heeft veel minder last van een lange kick.

Stap 3. Hoe stem je je kick af op de toonsoort?

Zoek de grondtoon (de laagste, sterkste toon) van je kick en zet die op een noot die in je toonsoort past.

Een kick heeft een toonhoogte, ook al denk je daar niet altijd aan. Als die grondtoon vals staat ten opzichte van je bass, voelt je low-end onrustig, ook als het volume klopt.

1. Zet een Spectrum op de kick en kijk waar de piek in het laag zit.
2. Zoek welke noot daarbij hoort. Ter vergelijking: E1 is ongeveer 41 Hz, F1 ongeveer 44 Hz, G1 49 Hz en A1 55 Hz.
3. Draai in Simpler met Transpose (in halve tonen) en Detune (in cents) tot de piek op een noot uit je toonsoort valt. Meestal de grondtoon van je track, of de kwint.
4. Luister samen met de bass. Voelt het rustiger en voller? Dan zit hij goed.

Ook dit is een keuze. Sommige producers stemmen de kick precies op de grondtoon, anderen net ernaast zodat kick en bass elkaar minder raken. Je oren beslissen.

Stap 4. Hoe check je de fase van kick en bass?

Draai met Utility de fase van de kick om en luister of de low-end voller of dunner wordt. Kies de stand die het meeste laag geeft.

Fase is waar een golf zich op een bepaald moment bevindt: omhoog of omlaag. Spelen kick en bass tegelijk in hetzelfde gebied? Gaat de ene golf dan omhoog terwijl de andere omlaag gaat, dan doven ze elkaar deels uit. Je laag wordt ineens dun. Dat was het andere voorbeeld in de les.

Zo test je het:

1. Zet Utility op je kick.
2. Zet beide fase-knoppen aan (links en rechts), zodat de fase van de hele kick omdraait.
3. Speel kick en bass samen en vergelijk met de knoppen aan en uit.
4. Kies de stand waarin het laag voller en harder klinkt.

Gebruik je een synth voor je bass? Dan kan de fase per noot verschillen. In Serum zet je de Rand-knop (willekeurige startfase) van je bass-oscillator op 0. Dan start elke noot met dezelfde fase en klinkt je bass bij elke noot even vol.

Stap 5. Sidechain of ducking: hoe laat je de bass ruimte maken voor de kick?

Laat de bass heel even zachter worden op het moment dat de kick slaat. Dat heet ducking. Het bekendste middel is een sidechain-compressor.

Sidechain betekent dat een compressor reageert op een ánder spoor dan het spoor waar hij op staat. Hier staat hij op de bass en luistert hij naar de kick.

Met de Compressor van Ableton:

1. Zet een Compressor op je bass.
2. Klap de sidechain-sectie open, zet Sidechain aan en kies bij Audio From je kickspoor.
3. Ratio rond 4:1 of hoger, attack snel (0,1 tot 1 ms), release rond 50 tot 150 ms. Stem de release af op je tempo: de bass moet terug zijn voor de volgende kick.
4. Zet de threshold zo dat de bass bij elke kick een paar dB zakt.

Met een volume-shaper. Tools als LFO Tool, ShaperBox of Duck tekenen een vaste volumevorm per tel. Dat is strakker en voorspelbaarder dan een compressor, omdat het niet afhangt van hoe hard de kick binnenkomt.

Alleen in het laag. Wil je dat alleen het laag van de bass wegduikt en de bovenkant blijft staan? Gebruik dan Multiband Dynamics op de bass, met de sidechain op de kick en alleen de lage band actief. Of gebruik een dynamische EQ: een EQ-band die alleen ingrijpt als de kick speelt. In de les dipten we zo de bass precies op de frequentie waar ook de kick zat, rond 44 Hz.

Meer over hoe een compressor werkt, lees je in Wat is een compressor, hoe gebruik je hem en welk type kies je?

Stap 6. Hoe maak je een kick & bass bus?

Zet kick en bass samen in een groep en bewerk ze daar als één geheel: laag in mono, de lage band rustig, en een klein beetje lijm.

Selecteer kick en bass (of kick en rumble) en groepeer ze met Cmd+G (Mac) of Ctrl+G (Windows). Op die groep zet je drie devices:

1. Utility met Bass Mono. Zet Bass Mono aan en de frequentie rond 120 Hz. Alles daaronder wordt mono, het deel erboven mag stereo blijven. Een sub in stereo klinkt in een club of op een telefoon al snel onrustig of zwakker.
2. Multiband Dynamics. Zet de grens van de lage band rond 150 Hz. Zet de midden- en hoge band uit, zodat die niets doen. Laat de lage band licht comprimeren, een paar dB. Zo wordt de energie in je laag gelijkmatiger.
3. Glue Compressor. Ratio 2:1, attack 10 of 30 ms, release op Auto. Mik op 1 tot 2 dB gain reduction (hoeveel de compressor het signaal zachter maakt). Daarmee voelen kick en bass als één geheel.

Waarom zo? Omdat je clipper en limiter op de master dan minder hard hoeven te werken. De pieken in het laag zijn al rustiger, dus je kunt je track harder maken zonder dat hij plat gaat klinken. Meer over loudness lees je in Dance tracks releasen: LUFS, platforms en loudness.

Werk je met EQ Eight, dan kun je ook de modus op M/S zetten. Met een low cut op alleen het Side-signaal haal je het stereo-deel uit je laag en laat je het midden met rust. Meer EQ-ideeën vind je in 12 essentiële EQ tips voor muziekproductie.

Vuistregel: check je low-end in mono en zacht

Zet je master even in mono. En zet je monitors zacht. Echt zacht.

Hoor je dan nog een duidelijke kick en een bass eronder? Dan zit het goed. Verdwijnt de bass, of wordt de kick een klik? Dan zit er nog een fase- of balansprobleem in.

Check daarna ook eens op een koptelefoon. Die laat het laag anders horen dan je monitors.

Een fout die je makkelijk maakt: alles oplossen met EQ

Je hoort dat kick en bass botsen. Dus pak je een EQ en snijd je in de bass, en in de kick, en weer in de bass.

Daarna zijn ze allebei dun.

Vaak zit het probleem niet in de frequenties, maar in de tijd. De kick is te lang. Of ze spelen op hetzelfde moment terwijl dat niet hoeft. Of de fase werkt tegen je. Check daarom eerst stap 2 tot en met 5, en pak pas daarna de EQ.

Oefening: acht maten van je drop

Pak acht maten uit je drop waarin kick en bass samen spelen. Bewaar eerst een versie.

1. Beantwoord de vijf vragen: wat hoor ik, wat is het probleem, welke oplossing, welke instellingen, wat hoor ik daarna?
2. Kies wie de sub krijgt.
3. Kort de kick-tail in en stem de kick af op je toonsoort.
4. Test de fase met Utility.
5. Zet de sidechain-compressor op je bass en bouw de kick & bass bus.
6. Vergelijk voor en na op gelijk volume, in mono en op laag volume.

Schrijf op welke stap het meeste verschil maakte. Daar begin je de volgende keer mee. Wil je daarna de rest van je mix aanpakken? Lees dan Muziek mixen: in 5 stappen naar een betere dance mix.

Veelgestelde vragen over kick en bass mixen

Waarom klinkt mijn low-end modderig?

Meestal omdat kick en bass op hetzelfde moment in hetzelfde stuk laag spelen. Vaak is de kick te lang, staan ze niet in dezelfde toonsoort of werkt de fase tegen je. Los dat eerst op met de balans, een kortere kick-tail, tuning en een fasecheck, en pas daarna met EQ.

Moet de kick of de bass de sub krijgen?

Dat is een keuze per track. Een grote, ronde kick met de bass erboven werkt, en een korte kick met een rollende bass of rumble in de sub ook. Kies per moment één eigenaar van de sub, dan hoeven ze niet om dezelfde plek te vechten.

Hoe stel ik sidechain-compressie in op mijn bass?

Zet een Compressor op de bass, zet Sidechain aan en kies je kick bij Audio From. Begin met een ratio rond 4:1, een snelle attack (0,1 tot 1 ms) en een release rond 50 tot 150 ms. Stem de release af op je tempo, zodat de bass terug is voor de volgende kick.

Moet ik mijn kick tunen?

Het helpt vaak, maar het blijft een keuze. Zoek met een Spectrum de grondtoon van je kick en zet hem met Transpose en Detune in Simpler op een noot uit je toonsoort, meestal de grondtoon of de kwint. Voelen kick en bass daarna rustiger samen, dan houd je het zo. Je oren beslissen.

Hoe weet ik of kick en bass uit fase zijn?

Draai met Utility de fase van de kick om en vergelijk. Wordt het laag voller met de fase omgedraaid, dan werkten ze tegen elkaar. Kies altijd de stand die het meeste laag geeft.

Moet mijn bass in mono?

Het laagste deel wel. Met Bass Mono in Utility, rond 120 Hz, wordt alles daaronder mono. Het hogere deel van de bass mag stereo zijn.

Heb ik dure plugins nodig voor een goede low-end?

Nee. Alles in deze blog kan met de devices van Ableton Live Standard of Suite: Simpler, Spectrum, Utility, EQ Eight, Compressor, Multiband Dynamics en de Glue Compressor. Serum, LFO Tool, ShaperBox of een dynamische EQ maken sommige stappen sneller, maar je moet nog steeds horen wat het probleem is.

Wil je dit een keer horen in het echt?

Een goede low-end leer je vooral door te luisteren en te vergelijken. Met iemand naast je die meeluistert, gaat dat een stuk sneller.

Kom woensdag 11 november naar onze gratis Open Dag, om 19:00 in het Technovium in Nijmegen. Je kijkt mee hoe we lesgeven, ontmoet docenten en studenten en kunt al je vragen stellen. Of je nu hobbyist bent of verder wilt als producer.

Meld je gratis aan voor de Open Dag

Keep creating,
Joost