Wat is psychoakoestiek?

Wat is psychoakoestiek?

Psychoakoestiek is de kennis over hoe je oren en je brein geluid ervaren. Een meter meet wat er natuurkundig gebeurt: frequentie, niveau, tijd. Psychoakoestiek gaat over wat je daarvan hoort. Die twee zijn niet altijd hetzelfde. Een geluid kan op de meter even hard zijn als een ander, en toch zachter klinken.

Je zet een EQ op je lead.

Je draait wat hoog erbij.

"Ja! Veel beter."

Je zet de EQ uit.

Hij klinkt alleen maar wat zachter. Niet slechter.

Je brein hield je voor de gek.

Hoe werkt het?

Je gehoor is geen meetapparaat. Lees hoe werkt het gehoor. Een paar effecten die je als producer elke dag tegenkomt:

  • Harder klinkt beter. Een iets luidere versie lijkt vaak voller en mooier. Daarom vergelijk je op gelijk volume. Lees wat is level matching.
  • Je oren zijn niet overal even gevoelig. Op een laag volume hoor je minder laag en hoog. Lees wat zijn de Fletcher-Munson curves.
  • Het ene geluid verstopt het andere. Twee geluiden op dezelfde frequentie maskeren elkaar. Lees wat is maskering.
  • Richting horen. Komt een geluid een fractie later aan de ene kant, dan hoor je het uit de andere hoek komen. Lees wat is het Haas-effect.
  • Je brein vult laag aan. Hoor je de boventonen van een bas, dan "hoor" je de grondtoon erbij, ook als een klein speakertje die niet kan weergeven. Lees wat zijn boventonen en harmonischen.
  • Vermoeide oren. Na lang luisteren op hoog volume hoor je minder scherp en neem je slechtere beslissingen.

Waarom is het belangrijk?

  • Betere keuzes. Weet je hoe je oren werken, dan trap je minder snel in je eigen valkuilen.
  • Bas op elke speaker. Een beetje saturatie geeft je bas boventonen, zodat hij ook op een telefoon te horen is. Lees waarom hoor ik mijn bas niet op mijn telefoon.
  • Een eerlijke mix. Je stuurt op wat de luisteraar hoort, niet alleen op wat de meter zegt.

Veelgemaakte fout

Bij elke aanpassing het volume laten stijgen. Een compressor, een EQ-boost of saturatie maken het geluid vaak ook harder. Dan lijkt alles een verbetering. Zet het volume na het effect gelijk aan het origineel en vergelijk dan.

Een tweede fout: urenlang doormixen zonder pauze. Je oren raken gewend en je hoort problemen niet meer. Lees waarom klinkt mijn mix de volgende dag anders.

Een handige vuistregel: twijfel je tussen twee versies, maak ze even hard en luister met je ogen dicht.

Veelgestelde vragen

Is psychoakoestiek alleen iets voor wetenschappers?

Nee. Elke producer gebruikt het, vaak zonder het woord te kennen. Elke keer dat je zegt "dat klinkt voller", gaat het over hoe je brein hoort.

Gebruiken plugins psychoakoestiek?

Ja, sommige wel. Denk aan plugins die boventonen toevoegen zodat laag beter hoorbaar wordt, of aan het bestandsformaat mp3, dat weglaat wat je minder goed hoort.

Kan ik mijn gehoor trainen?

Ja. Hoe vaker je bewust luistert en vergelijkt, hoe sneller je verschillen hoort. Bescherm wel je oren. Lees hoe bescherm je je oren.

Gerelateerde termen

Verder lezen

Lees de blog Muziek mixen: in 5 stappen naar een betere dance mix

Wil je leren luisteren als een producer, met je oren als belangrijkste gereedschap? Kom vrijblijvend kennismaken op een gratis Open Dag.

Reactie plaatsen