Welke microfoon kies je om vocals en instrumenten op te nemen?

Door Joost van Dreumel, oprichter van de Dutch Dance Music Academy. Joost heeft 12 jaar ervaring als DJ, producer en docent.

Je drop staat. Je baslijn knalt. Maar er mist iets.

Een stem. Een eigen vocal, een gitaarlijntje, een sample die niemand anders heeft.

Dus ga je opnemen. Maar welke microfoon heb je nodig? Een goedkope? Een dure? Een die je favoriete artiest gebruikt?

In deze blog leg ik uit welke soorten microfoons er zijn, welke het meest geschikt is om mee te beginnen en wat je verder nodig hebt voor een goede opname. Het werkt in elke DAW: Ableton Live, FL Studio, Logic Pro of iets anders.

In het kort

• Om op te nemen heb je minimaal een microfoon, een voorversterker (preamp) en een audio-interface nodig. De preamp zit meestal al in je interface.
• Voor vocals in een thuisstudio is een grootmembraan-condensatormicrofoon de meest gebruikte allround keuze.
• Is je ruimte niet behandeld of neem je luide bronnen op, dan is een dynamische microfoon vaak een slimme keuze: die pakt minder ruimte mee.
• Je ruimte doet minstens zoveel als je microfoon. Een goede microfoon in een galmende kamer klinkt slechter dan een eenvoudige in een droge ruimte.
• Neem niet te hard op: laat ruim ruimte over tot 0 dB.

Wat heb je nodig om op te nemen?

• Een microfoon: die vangt het geluid op.
• Een preamp: die versterkt het zwakke microfoonsignaal tot een bruikbaar niveau. Die zit meestal al in je audio-interface.
• Een audio-interface: die zet het geluid om naar digitaal en stuurt het naar je DAW. Twijfel je welke? Lees welke audio-interface je kiest.
• Een XLR-kabel, een statief en een popfilter, en een gesloten koptelefoon zodat je beat niet in je microfoon lekt.

Waarom een microfoon een preamp nodig heeft en een synth niet? Dat heeft te maken met het verschil tussen line-, instrument- en microfoonniveau.

Condensator of dynamisch: wat is het verschil?

Condensatormicrofoons

Een condensatormicrofoon is gevoelig en gedetailleerd. Hij pakt de kleinste nuances van een stem op, en ook de hoge frequenties. Daarom is het de klassieke keuze voor vocals in de studio. Een grootmembraan-condensator (large diaphragm) is de meest gebruikte allround microfoon voor zang, rap, voice-overs en akoestische instrumenten.

Let op twee dingen:

• Een condensatormicrofoon heeft fantoomvoeding nodig (48V). Die zit op bijna elke audio-interface, meestal als knopje met "48V".
• Omdat hij zo gevoelig is, pakt hij ook je ruimte mee: galm, de koelkast, het verkeer buiten.

Dynamische microfoons

Een dynamische microfoon is minder gevoelig en heel robuust. Hij pakt vooral op wat vlak voor hem gebeurt, en minder van de ruimte eromheen. Daarom zie je ze op podia, maar ook steeds vaker in thuisstudio's voor zang, rap en podcasts. Ze kunnen ook goed tegen harde bronnen, zoals een gitaarversterker of een harde stem.

Een dynamische microfoon heeft geen fantoomvoeding nodig, maar wel een preamp met genoeg versterking. Sommige dynamische studiomicrofoons hebben veel gain nodig. Check dus of je interface dat aankan.

Welke kies je?

• Je ruimte is redelijk droog en je wilt een open, gedetailleerde vocal: een grootmembraan-condensator.
• Je neemt op in een gewone kamer zonder akoestische behandeling: een dynamische microfoon is vaak de veiligere keuze.
• Je neemt luide bronnen op: een dynamische microfoon.

Wat is een richtingskarakteristiek?

De richtingskarakteristiek (polar pattern) bepaalt uit welke richting een microfoon geluid oppakt.

• Cardioïde (nier): pakt vooral op wat vóór de microfoon gebeurt. De meest gebruikte voor vocals. Richt de achterkant op de ruisbron.
• Omni (rondom): pakt alles rondom op. Mooi in een goede ruimte, lastig in een slaapkamer.
• Achtvorm (figure-8): pakt voor en achter op, niet de zijkanten. Handig bij twee zangers tegenover elkaar of bij speciale stereotechnieken.

Sommige microfoons kunnen schakelen tussen verschillende karakteristieken. Voor de meeste thuisopnames heb je genoeg aan cardioïde.

Welke microfoon past bij jouw budget?

Om mee te beginnen is een allround grootmembraan-condensator de meest verstandige keuze. Een paar bekende opties, van instap tot hoger:

• Instap: Rode NT1, microfoons van sE Electronics, Aston Origin of Aston Spirit.
• Hoger segment: AKG C414, Neumann TLM-serie.
• Dynamisch: Shure SM58 als robuuste allrounder, Shure SM7B als bekende studio- en podcastmicrofoon.

En daarna kun je het zo gek maken als je zelf wilt.

Modeling-microfoons

Een leuke optie zijn modeling-microfoons. Je neemt op met één microfoon, en daarna kies je in software welke klassieke microfoon je wilt nabootsen. Voorbeelden zijn de Antelope Edge en het systeem van Slate Digital.

Heb je een losse preamp nodig?

Voor de meeste thuisstudio's niet. De preamps in moderne audio-interfaces zijn goed genoeg om mee te beginnen. In onze studio nemen we op via de preamps van onze audio-interface, een Universal Audio Apollo X6. Wil je later meer karakter of een nog schonere versterking, dan kun je een losse preamp kopen. Je wilt dan waarschijnlijk meteen een goede, van merken als Neve, API, A-Designs, Tube-Tech of Grace Design. Maar je microfoon, je ruimte en je performance maken eerst een veel groter verschil.

Je ruimte is net zo belangrijk

Een dure microfoon in een kale kamer met harde muren klinkt slechter dan een eenvoudige microfoon in een droge ruimte. De microfoon hoort alles: de galm, de weerkaatsingen tegen je bureau en het raam.

• Neem op in een kamer met zachte spullen: een bank, gordijnen, een boekenkast, een kledingkast.
• Zet de microfoon niet midden in een lege kamer of vlak voor een kale muur.
• Hang een dik dekbed of akoestische panelen achter de zanger. Dat helpt vaak meer dan je denkt.
• Een reflectiefilter achter de microfoon kan helpen, maar lost niet alles op.

Wil je je ruimte serieus aanpakken? Lees hoe je de akoestiek in je studio verbetert, en over staande golven en bass traps.

Zo maak je een goede opname

1. Plaats de microfoon goed. Een hand tot een span afstand van de zanger, met een popfilter ertussen. Dichterbij geeft meer laag en meer intimiteit, verder weg meer ruimte.
2. Zet je gain op de interface, niet in je DAW. Laat de zanger het luidste stuk zingen en draai de gain tot de pieken ruim onder 0 dB blijven, bijvoorbeeld rond -10 dBFS. Zo heb je genoeg ruimte en geen clipping. Meer hierover lees je in gain staging.
3. Zet je buffer laag tijdens het opnemen. Dan hoort de zanger zichzelf met zo min mogelijk vertraging. Lees meer over latency.
4. Kies een goede sample rate en bit depth. 24-bit en 44,1 of 48 kHz is voor de meeste projecten prima. Meer in sample rate en bit depth.
5. Neem meerdere takes op. Daarna kies je de beste stukken. In Ableton Live heet dat take lanes, in Logic Pro take folders. Ook in FL Studio en andere DAW's kun je meerdere takes opnemen; kijk in de handleiding van jouw versie hoe. Het principe is overal hetzelfde.

Na de opname komt het mixen. Lees dan verder over de vocal chain en vocals mixen.

Veelgestelde vragen

Welke microfoon is het beste om vocals op te nemen thuis?

Voor de meeste thuisstudio's is een grootmembraan-condensatormicrofoon de beste allround keuze, zoals een Rode NT1 of een microfoon van sE Electronics of Aston. Is je ruimte niet akoestisch behandeld, dan kan een dynamische microfoon zoals een Shure SM7B beter uitpakken, omdat die minder ruimte meeneemt.

Wat is het verschil tussen een condensator- en een dynamische microfoon?

Een condensatormicrofoon is gevoeliger en gedetailleerder, en heeft fantoomvoeding (48V) nodig. Een dynamische microfoon is robuuster, minder gevoelig en pakt minder van de ruimte op. Condensator is de klassieke studiokeuze voor vocals, dynamisch is sterk in onbehandelde ruimtes en bij harde bronnen.

Heb ik een audio-interface nodig voor een microfoon?

Ja. Een studiomicrofoon met een XLR-aansluiting sluit je aan op een audio-interface. Die heeft een preamp om het signaal te versterken, levert fantoomvoeding voor condensatormicrofoons en zet het geluid om naar digitaal voor je DAW.

Hoe hard moet ik opnemen?

Neem op met genoeg ruimte tot 0 dB. Laat de pieken van het luidste stuk bijvoorbeeld rond -10 dBFS uitkomen. Zo voorkom je clipping en heb je genoeg ruimte om later te mixen.

Heb ik een losse preamp nodig?

Meestal niet. De preamps in moderne audio-interfaces zijn goed genoeg om mee te beginnen. Een losse preamp is een upgrade voor later. Je microfoon, je ruimte en de performance maken eerst een groter verschil.

Wat is een modeling-microfoon?

Met een modeling-microfoon neem je op met één microfoon, en kies je achteraf in software welke klassieke microfoon je wilt nabootsen. Voorbeelden zijn de Antelope Edge en het systeem van Slate Digital.

Wil je dit een keer horen in het echt?

Opnemen leer je het snelst door het te doen, met iemand naast je die meeluistert.

Kom kijken op onze gratis Open Dag in Nijmegen en kijk hoe wij werken. Voor beginners, gevorderden en ervaren producers. Liever eerst even sparren over jouw setup? Plan dan een gratis Adviesgesprek.

Keep creating,
Joost