Parallelle compressie: zo maak je je drums vol zonder ze plat te drukken

Door Joost van Dreumel, oprichter van de Dutch Dance Music Academy. Joost heeft 12 jaar ervaring als DJ, producer en docent.

Je drumloop staat. Kick, clap, hats, een percussieloopje.

Maar het klinkt nog wat dun. Dus je zet een compressor op je drumgroep en draait de threshold omlaag.

Voller. Lekker. Nog iets verder.

En dan hoor je het: de klap is weg. Je kick tikt niet meer, je clap is een plat vlak. Vol, maar zonder leven.

Daar is een oplossing voor die veel producers gebruiken: parallelle compressie. Het stond deze week op het programma in les 9 van onze Music Producer Jaaropleiding, DAW Advanced 2. De opdracht: bouw je eigen 16-maten loop, met onder andere EQ, compressie, OTT, delay, reverb, sidechain, dynamic EQ, en parallelle en seriële compressie.

In deze blog laat ik je stap voor stap zien hoe je het opzet, welke instellingen je als start kunt gebruiken en wanneer je beter seriële compressie of een beetje glue kiest.

Het werkt in elke DAW. Of je nu in Ableton Live, FL Studio, Logic Pro of iets anders produceert: waar een knop per programma anders heet, zet ik het erbij.

In het kort

• Parallelle compressie is een hard gecomprimeerde kopie van een geluid zacht mengen met het onbewerkte origineel. Het origineel houdt de klap, de kopie geeft volheid.
• Het recept: drums naar een send → compressor 100% wet op het returnkanaal → ratio 8:1 of hoger, snelle attack, 10 tot 20 dB gain reduction → return vanaf nul langzaam omhoog tot je het net hoort.
• Geen send? De dry/wet-knop van je compressor doet hetzelfde. Begin rond 20 tot 40% wet.
• Seriële compressie is iets anders: twee compressors achter elkaar die elk een beetje werken, in plaats van één die alles doet.
• Vergelijk altijd op gelijk volume. Harder klinkt bijna altijd "beter", ook als het dat niet is.

Wat is parallelle compressie?

Parallelle compressie is een techniek waarbij je een geluid twee keer naast elkaar laat lopen: één keer droog (onbewerkt) en één keer hard gecomprimeerd. Die twee meng je samen. Het wordt ook wel New York compression genoemd.

Waarom werkt dat? Een compressor maakt de harde stukken zachter. Comprimeer je hard, dan worden de pieken platgedrukt en komen de zachte details, zoals de staart van je kick, de ruimte in je clap en de ghost notes in je hats, relatief omhoog.

Meng je die platte kopie onder het origineel, dan gebeurt er iets slims. De pieken komen vooral uit het droge signaal, dus de klap blijft. De zachte stukken krijgen er een flinke laag bij, dus het geheel klinkt voller en dichter.

Je haalt de dynamiek (het verschil tussen hard en zacht) dus niet weg. Je tilt alleen de onderkant op.

Wat is het verschil tussen parallelle en seriële compressie?

Bij parallelle compressie loopt een gecomprimeerde kopie náást het origineel. Bij seriële compressie zet je twee (of meer) compressors áchter elkaar op hetzelfde spoor, die elk een klein beetje werk doen.

Ze lossen een ander probleem op:

• Parallel: je wilt meer volheid en energie, maar de transiënten (de eerste klap van een geluid, zoals de tik van een kick) moeten blijven.
• Serieel: je wilt een geluid flink in toom houden, zoals een wilde vocal of een bass die op en neer springt, maar zonder dat je één compressor hoort pompen.

En dan is er nog bus- of glue-compressie: een heel lichte compressor op een groep, zodat de sporen in die groep samen klinken als één geheel. Daar kom ik in stap 6 op terug.

Wanneer gebruik je parallelle compressie?

Gebruik parallelle compressie als een geluid voller en dichter moet klinken, maar je de klap of het natuurlijke karakter wilt houden. Het werkt het best op geluiden met veel verschil tussen hard en zacht.

Typische plekken in een dance track:

• Drumgroep: de klassieker. Meer body, meer energie, de kick en clap blijven punchen.
• Vocals: een lead die in de drop moet blijven staan, zonder dat hij plat en vermoeid gaat klinken.
• Bass of mid-bass: voor meer aanwezigheid, vaak met een kopie waar je het laag uit filtert.
• Room- of percussieloops: om de ruimte en het gruis eruit te trekken.

Op je kick en sub alleen heb je het meestal niet nodig. Die zijn al gelijkmatig, en extra compressie in het laag maakt je low-end eerder onrustig. Hoe kick en bass samenwerken, lees je in Kick en bass mixen: zo laat je ze samenwerken.

Stap 1. Hoe zet je een send en een returnkanaal klaar?

Maak een apart effectkanaal, zet daar je compressor op en stuur je drums er met een send naartoe. Zo blijft je originele drumgroep onbewerkt, en regel je met één knop hoeveel van de gecomprimeerde versie je erbij mengt.

Een send is een knop die een kopie van je spoor naar een ander kanaal stuurt. Dat andere kanaal heet een return track in Ableton en een aux in Logic. In FL Studio stuur je naar een ander mixerkanaal.

• Ableton Live: maak een return track (menu Create > Insert Return Track). Draai op je drumgroep de send-knop van die return open.
• FL Studio: kies een leeg mixerkanaal. Selecteer je drumkanaal en klik onderaan het lege kanaal op het kleine pijltje. Zo ontstaat een send, met een knopje voor het niveau.
• Logic Pro: klik bij Sends op je drumgroep op een leeg vakje en kies een bus. Logic maakt dan zelf een aux-kanaal aan.

Op een returnkanaal kennen de meeste mensen alleen reverb en delay. Ook in de les zetten we de reverb liever op een return track dan direct op het kanaal, en regelden we met de send hoeveel galm een geluid krijgt. Meer daarover lees je in Hoe kan ik het beste een reverb-plugin gebruiken? Een compressor op een return werkt op dezelfde manier.

Twee dingen om op te letten:

1. Post-fader. Laat de send op post-fader staan (in Ableton en Logic is dat de standaard, controleer het in FL Studio). Dan volgt de gecomprimeerde kopie je volumefader. Zet je de drums zachter, dan gaat de kopie mee.
2. Vertraging. Sommige plugins vertragen het signaal een fractie, bijvoorbeeld met look-ahead (de plugin kijkt een paar milliseconden vooruit). Je DAW compenseert dat normaal vanzelf. In Ableton staat Delay Compensation standaard aan. In Logic zet je de compensatie voor plugin-vertraging in de audio-instellingen op All, zodat ook aux-kanalen gecompenseerd worden. Staat dat uit, dan kan je drumgroep hol of dun gaan klinken.

Stap 2. Welke compressor-instellingen gebruik je?

Comprimeer de kopie flink harder dan je op een gewoon spoor zou doen. Startinstellingen voor een drumgroep:

1. Ratio: 8:1 of hoger. Sommige producers gebruiken 20:1 of zelfs een limiter.
2. Attack: snel, rond 0,1 tot 1 ms. De kopie mag de klap wegdrukken, want die komt uit het origineel.
3. Release: 50 tot 150 ms. Korter geeft meer pomp, langer meer rust. Luister of het met het tempo meeademt.
4. Threshold: zo laag dat je 10 tot 20 dB gain reduction ziet. Gain reduction is hoeveel dB de compressor op dat moment van het signaal afhaalt.
5. Make-up gain (het volume na de compressor weer omhoog): zo dat de kopie solo ongeveer even hard klinkt als het origineel.
6. Dry/wet op de compressor zelf: 100% wet. Op een returnkanaal wil je alleen het gecomprimeerde signaal.

Zet de return daarna solo. Het klinkt nu waarschijnlijk vreselijk: plat, pompend, met veel ruimte en ruis. Dat is goed. Die kopie hoeft niet mooi te zijn, hij moet alleen iets toevoegen.

Weet je nog niet precies wat ratio, attack en release doen? Lees dan eerst Wat is een compressor en hoe gebruik je hem?

Stap 3. Hoe meng je de gecomprimeerde kopie erbij?

Begin met de return helemaal dicht en schuif hem langzaam omhoog, terwijl de hele loop speelt. Stop op het moment dat je drums voller en dichter klinken, en haal hem dan nog een tikje terug.

Meestal eindigt de kopie ruim zachter dan het origineel. Dat hoort zo. Als je hem duidelijk hoort als een apart geluid, staat hij te hard.

Mute daarna de return een paar keer aan en uit. Klinkt de versie met de kopie voller, maar heeft de kick nog steeds zijn tik? Dan zit je goed.

Let op het volume. Met de kopie erbij wordt je drumgroep harder. Zet voor een eerlijke vergelijking de drumgroep een paar dB zachter als de return aanstaat, of gebruik een meter. Daarover meer in de fout verderop. Hoe je je hele mix netjes onder de 0 dB houdt, lees je in Gain staging: zo houd je headroom in je mix.

Stap 4. Kun je ook de dry/wet-knop gebruiken?

Ja. Veel compressors hebben een dry/wet- of mix-knop. Zet je die op bijvoorbeeld 30%, dan mengt de plugin zelf 70% droog signaal met 30% gecomprimeerd signaal. Dat is parallelle compressie op één spoor.

• Ableton Live: Compressor en Glue Compressor hebben allebei een Dry/Wet-knop.
• FL Studio: naast elk effectslot in de mixer zit een klein mixknopje dat de wet-hoeveelheid van dat effect regelt.
• Logic Pro: de Compressor heeft een Mix-knop.

Zet de compressor eerst op 100% wet en stel hem hard in zoals in stap 2. Draai daarna de dry/wet terug naar ongeveer 20 tot 40% en luister.

Wat is beter, een send of de dry/wet-knop? De dry/wet-knop is sneller en je hebt geen extra kanaal nodig. Een send is flexibeler. Je kunt meerdere sporen naar dezelfde parallelle compressor sturen, en je kunt de kopie apart bewerken, bijvoorbeeld met EQ of saturation (lichte vervorming die een geluid warmer en voller maakt). Voor een hele drumgroep is een send daarom handig. Voor een enkele vocal of bass is de dry/wet-knop vaak genoeg.

Stap 5. Hoe gebruik je seriële compressie?

Zet twee compressors achter elkaar, die elk een klein beetje doen, in plaats van één compressor die al het werk moet doen. Zo houd je een geluid strak, zonder dat je de compressor hoort.

Eén compressor die 8 dB moet wegdrukken, hoor je vaak pompen of het geluid wordt dof. Twee compressors die elk 2 tot 4 dB doen, klinken meestal natuurlijker.

Een veelgebruikte opzet voor een vocal of bass:

1. Compressor 1, de piekenvanger: snelle attack (rond 1 tot 5 ms), ratio 4:1 of hoger, 2 tot 4 dB gain reduction. Die vangt de uitschieters.
2. Compressor 2, de gladstrijker: langzamere attack (10 tot 30 ms), ratio rond 2:1, 1 tot 3 dB gain reduction. Die maakt het geheel rustig en gelijkmatig.

Hoe je een complete vocal chain opbouwt, met voorbeelden in Ableton die je in elke DAW kunt nadoen, lees je in Vocals mixen: zo blijft je lead boven de drop.

Parallel en serieel kun je ook combineren. Bijvoorbeeld: een vocal met twee compressors achter elkaar, en daarnaast een send naar een parallelle compressor voor extra aanwezigheid in de drop.

Stap 6. Wat is bus- of glue-compressie, en hoe verschilt dat?

Glue-compressie is een lichte compressor op een groep, die de sporen in die groep een beetje aan elkaar plakt. Het doel is niet volheid of controle, maar samenhang.

In de les zetten we de Glue Compressor op de groep met kick en bass, met de uitleg: niet veel comprimeren, "een heel klein beetje", om de kick en de bass een beetje samen te smelten.

Startinstellingen:

• Ratio: 2:1, soms 4:1
• Attack: 10 tot 30 ms, zodat de klap erdoor komt
• Release: auto, of rond 100 tot 400 ms
• Gain reduction: 1 tot 3 dB, niet meer

In Ableton gebruik je de Glue Compressor. In FL Studio en Logic Pro werkt elke compressor met deze instellingen.

Het verschil met parallel in één zin: glue maakt een groep samen, parallel maakt een groep voller. Je kunt ze allebei op dezelfde drums gebruiken: glue op de drumgroep zelf, parallel via een send.

Op je master werkt het weer anders. Daar draait het om een paar dB voor de hele track. Daarover lees je meer in Compressie bij mastering: waarom, hoeveel en hoe.

Vuistregel: hard comprimeren, zacht mengen

Comprimeer de kopie hard. Meng hem zacht.

Hoor je de kopie als een apart geluid? Te hard. Mis je hem als je hem uitzet? Dan staat hij goed.

Een fout die je makkelijk maakt: harder verwarren met beter

Je zet de parallelle compressor erbij. Wow, veel beter.

Maar is het beter, of alleen harder?

Onze oren vinden bijna alles wat harder is, beter klinken. Met de kopie erbij is je drumgroep een paar dB harder. Dus klinkt hij altijd "beter" als je hem aanzet.

Zo voorkom je het:

1. Zet de return aan.
2. Zet de fader van je drumgroep zo dat het geheel op je meter ongeveer even hard is als zonder return.
3. Vergelijk nu. Is het nog steeds beter? Dan is het echt beter.

De tweede fout: de return steeds een beetje verder openzetten, omdat je oren gewend raken. Tot je weer bij die platte drums bent waar je mee begon. Neem pauze, en vergelijk met een referentietrack.

Oefening: parallelle compressie op je 16-maten loop

Dit sluit aan op Opdracht 2 uit de les: bouw je eigen 16-maten loop.

1. Pak een loop van 16 maten met in elk geval kick, clap, hats en wat percussie. Zet de drums in één groep. Bewaar eerst een kopie van je project.
2. Maak een returnkanaal en zet er een compressor op: ratio 8:1 of hoger, attack zo snel mogelijk, release rond 100 ms, 100% wet.
3. Stuur de drumgroep met de send naar de return en zet de threshold zo dat je 10 tot 20 dB gain reduction ziet.
4. Zet de return dicht en schuif hem langzaam omhoog tot de drums voller worden. Haal hem dan een tikje terug.
5. Vergelijk met en zonder return, op gelijk volume.
6. Bonus: probeer hetzelfde met alleen de dry/wet-knop op de drumgroep. Hoor je verschil?

Schrijf daarna in drie zinnen op wat er veranderde aan je kick, je clap en de ruimte in je loop.

Veelgestelde vragen over parallelle compressie

Wat is parallelle compressie?

Parallelle compressie is een hard gecomprimeerde kopie van een geluid zacht mengen met het onbewerkte origineel. Het origineel houdt de klap en de dynamiek, de kopie maakt de zachte details luider en geeft volheid. Het wordt ook New York compression genoemd.

Wat is het verschil tussen parallelle en seriële compressie?

Bij parallelle compressie loopt een gecomprimeerde kopie naast het origineel en meng je die twee. Bij seriële compressie zet je twee compressors achter elkaar op hetzelfde spoor, die elk een klein beetje gain reduction doen. Parallel geeft volheid met behoud van klap, serieel geeft controle zonder dat je de compressor hoort pompen.

Welke instellingen gebruik je voor parallelle compressie op drums?

Een goed startpunt is een ratio van 8:1 of hoger, een snelle attack van rond 0,1 tot 1 ms, een release van 50 tot 150 ms en 10 tot 20 dB gain reduction. Zet de compressor 100% wet op een returnkanaal en meng die return langzaam bij tot je de drums net voller hoort.

Kan ik de dry/wet-knop gebruiken in plaats van een send?

Ja, een dry/wet- of mix-knop op de compressor doet hetzelfde: hij mengt het droge signaal met het gecomprimeerde signaal. Begin rond 20 tot 40% wet. Een send is flexibeler, omdat je meerdere sporen naar één parallelle compressor kunt sturen en de kopie apart kunt bewerken.

Waarom klinken mijn drums hol of dun met parallelle compressie?

Soms komen het origineel en de kopie niet precies tegelijk aan, bijvoorbeeld door een plugin met look-ahead. Controleer of de vertragingscompensatie van je DAW aanstaat; in Logic Pro zet je die in de audio-instellingen op All.

Wat is het verschil tussen glue-compressie en parallelle compressie?

Glue-compressie is een lichte compressor op een groep, met een lage ratio en 1 tot 3 dB gain reduction, zodat de sporen samen als één geheel klinken. Parallelle compressie maakt een geluid voller door er een hard gecomprimeerde kopie onder te mengen. Je kunt ze allebei op dezelfde drumgroep gebruiken.

Wil je dit een keer horen in het echt?

Compressie leer je vooral door te luisteren, met iemand naast je die precies aanwijst wat er verandert.

Kom woensdag 11 november naar onze gratis Open Dag, om 19:00 in het Technovium in Nijmegen. Voor beginners, gevorderden en ervaren producers. Of je nu hobbyist bent of verder wilt als producer.

Meld je gratis aan voor de Open Dag

Keep creating,
Joost